De roots van Mandela
Elles van Gelder
De Zuid-Afrikaanse president Nelson Mandela is dit jaar negentig jaar geworden. ontdek afrika bezocht zijn geboortegrond in de Oostkaap.De snelweg n2 kerft iets van de kust af door de Zuid-Afrikaanse heuvels van de Oostkaap. Vlak voor de stad Mtata – voorheen Umtata – lezen twee bruine toeristenborden Mvezo en Qunu. De laatste moet met een sterk klikgeluid, waarbij je tong hard tegen het gehemelte laat lanceren, worden uitgesproken. De plaatsen liggen in het voormalige thuisland Transkei, een gebied waar tijdens het apartheidsregime de zwarte Zuid-Afrikanen moesten wonen.
Hier liggen de wortels van wereldicoon Nelson Mandela. Hij kwam in Mvezo ter wereld met de naam Rolihlahla. Zijn vader was Chief van de Thembu, een groep die tot de Xhosa behoort. Zijn Engelse naam kreeg hij toen hij naar school ging in Qunu, even verderop, waar hij op zijn tweede naartoe verhuisde met zijn moeder. Ze verlieten Mvezo nadat Nelson’s vader ruzie had gekregen met één van de Britse kolonisten. Zijn titel werd afgepakt en hij verloor zijn status en rijkdom. Nelson’s moeder besloot een uurtje verderop te gaan wonen waar ze meer steun had van familie en vrienden.
Deze tocht beginnen we bij het eerste ochtendlicht en Nelson’s eerste levenslicht. De hut in Mvezo waar Mandela ter wereld kwam. Vanaf de hoofdader n2 is het ongeveer een uur hobbelen over een zandweg. Het is vroeg in de ochtend maar bij de lokale spaza’s, kleine winkeltjes aan huis waar je basisproducten kunt kopen, zit al een stel mannen met literflessen bier. Onderweg racen jongens met de typerende speelgoedauto’s gemaakt van ijzerdraad en oude frisdrankblikjes. Het paradepaardje, een vrachtwagen waarin als lading een spaarlamp bungelt, gaat voorop onder een luid ‘vroem vroem’.
Jeugd Nelson Mandela speelde als kind ook in deze regio. In zijn autobiografie Long Walk to Freedom schrijft hij over zijn kindertijd als herdersjongen waarbij hij met de andere herders gevechten hield met stokken, op ezels reed en melk recht uit de uiers van zijn koeien dronk. Hier droeg Nelson Mandela alleen maar een deken en gebruikte hij een rots als glijbaan. Het waren de gelukkigste dagen uit zijn kindertijd. Onbezorgd over het leven. ‘Het is een prachtig land met rollende heuvels, vruchtbare valleien en duizenden rivieren en stroompjes die het landschap zelfs in de winter groen houden,’ schrijft hij over deze grond.
Als we de hobbelweg helemaal zijn uitgereden, langs honderden pastelkleurige huisjes en aloë’s, zien we het weidse uitzicht dat Nelson Mandela als kind had. Vanaf zijn deur zag hij een vallei die wordt uitgesneden door de Mbasha rivier. Daar haalde zijn moeder water om te wassen en te koken. Op de plek waar Nelson’s hut stond is een nieuw huis neergezet. Traditioneel rond, met een vloer van koeienmest en een rieten dak.Het erf van Nelson Mandela is sinds kort weer door een Mandela bewoond. De 34-jarige Mandla, de kleinzoon van Nelson Mandela, heeft er samen met zijn vrouw zijn thuis. Hij is de huidige Chief van Mvezo. Eigenlijk was Nelson Mandela twee jaar geleden gevraagd zich als Chief aan Mvezo te committeren om de familietraditie in ere te herstellen en zijn vader te volgen. Maar aan een bejaarde leider zou Mvezo niet veel hebben, vond de oud-president. Er was jong bloed nodig.
Dus kreeg zijn kleinzoon Mandla zo’n anderhalf jaar geleden de huid van een leeuw om zijn schouders gehangen en werd hij gekroond tot Zijne Koninklijke Hoogheid Chief Mandlesizwe Zwelivelile Mandela van de Traditionele Raad in Mvezo. ‘Ik zal nu rust vinden in mijn graf wetende dat hij die taak vervult,’ zei zijn grootvader. De jonge Mandela mag als Chief onder meer oordelen in criminele en civiele zaken zoals vee dat is gestolen of overspel en daarnaast probeert hij de gemeenschap verder te ontwikkelen.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren.
