Van toeristische trekpleister tot militaire ghosttown
Tom van der Leij
Agadez, handelsknooppunt in de Sahara. Het Timboektoe van Niger wordt het ook wel genoemd. In deze eeuwenoude stad kwamen in het verleden lange handelskaravanen met kamelen voorbij; zout, goud, dadels en slaven meetorsend op hun weg dwars door de Sahel, de Sahara in. Door haar centrale ligging tussen Algerije, Libië en Nigeria, was de stad ook een logisch ‘bijtankpunt’ en gedoodverfde plek om als handelsstad uit te groeien.
Vanuit de hoofdstad Niamey is het een hele dag rijden in een gammele bus. De chauffeur van de Rimbobus lijkt een spelletje te spelen met de bus van een concurrerend busbedrijf wie er het snelst in Agadez kan zijn. Op bepaalde trajecten sjeest de bus kilometers voor zijn opponent uit, op andere delen is amper iets van de piste te ontwaren door de dikke stofwolken die de bus voor ons doet opwaaien. Een paar uur voor Agadez houden we halt en worden we, samen met tientallen andere voertuigen, vergezeld van een zwaarbewapend militair konvooi. Dit blijkt nodig want na een periode van relatieve rust hebben rebellen begin 2007 de wapens opgepakt en heerst er onrust in de streek rondom de stad.
In het dorre landschap waar her en der wat vergeelde struikjes groeien, staan af en toe hutjes met wat runderen en kamelen ervoor. Bij het naderen van de stad neemt de bedrijvigheid toe. Langs de kant van de weg wordt de bus bestormd door tientallen vrouwen en kinderen die hun etenswaar, hoog boven zich uitstekend, aanprijzen. Dan doemt Agadez op. De minaret van de Grande Mosquée torent evenals de zendpaal van het telecombedrijf hoog boven de laagbouw uit.
Geschiedenis De stad vindt haar oorsprong in de 11e eeuw. Vanuit het noorden trokken stammen van de nomadische Touareg naar het zuiden, het huidige Aïr-gebergte, in waarbij de aanwezige Hausastammen verdreven werden. Ten zuiden van het Aïr-gebergte richtte deze Hausa een nederzetting op die in de loop der jaren gestaag uitgroeide tot een stad. In de eerste eeuwen behelsde Agadez niet veel; het was voor de hande-laren voornamelijk een plek om te rusten en om op krachten te komen voordat de Sahara getrotseerd werd.
Pas in de 15e eeuw groeide Agadez uit tot een stad, mede door de bouw van het paleis van Sultan Ilisawan. Dit vergrootte het aanzien en de stad groeide uit tot een politieke centrum. Na de bezetting door het Songhayrijk werd de stad gefortificeerd en braken de echte gouden tijden aan. Agadez werkte als een magneet op ambachtslieden en handelaren vanuit de verre omstreken. Deze periode van relatieve rust kwam tot een eind na onderlinge twisten tussen rivaliserende Touaregstammen. Dat resulteerde in een nagenoeg verwoeste stad, eind 1800.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren.
