De Owambo's, mannen hoeden het vee, vrouwen cultiveren het land
Cecilé Korevaar
Gids en Owambovrouw Martha geeft een gedetailleerde uitleg bij de kaarten van de Owamboregio van de afgelopen decennia. Eén kaart laat zien hoe een Efundja, een grote overstroming, bijna de hele regio onder water zette. Met alle gevolgen van dien. In één zin weet Martha te omschrijven wat de gecompliceerde, maar afhankelijke relatie is van de plaatselijke bevolking met het hemelwater. “We kunnen niet zonder het water, want dan gaat onze oogst verloren, maar teveel water zorgt ook voor een mislukte oogst.”
In de maanden februari en maart 2008 was het weer raak. Martha vertelt dat mensen al vanaf december smekend zaten te wachten op de broodnodige regenval. Die bleef aanvankelijk uit, maar laat in het regenseizoen, in februari, brak de hemel dan toch nog eindelijk open. En hoe! De meestal droog liggende rivieren veranderden in wilde waterstromen en de zogenaamde Oshanas, waterlopen die zich na de regenval vormen, waren overal. De hevige regenval in buurland Angola maakte het allemaal nog erger. Mensen moesten geëvacueerd worden en vee verdronk.Schreeuwende krantenkoppen met foto’s van buiten hun oevers getreden rivieren gaven de verwachting om ter plekke een rampgebied aan te treffen. Maar wie daadwerkelijk in die dagen over de B1 reed, de verharde weg die naar Ondangwa leidde, stelde dat beeld vanzelf bij.
Er waren maar weinig zichtbare maatregelen genomen tegen het wassende water, maar de mensen leken er niet minder om te lachen. Het leven ging gewoon door. Voetballende jongetjes tussen de plassen in het centrum van Ondangwa, marktkraampjes langs de modderige weg in Outapi, kaartende jongens op het terras van de plaatselijke bar. Een rit door het vlakke overstroomde landschap van de noordelijke Owambo regio leverde een bijna surrealistisch beeld op. Vee sjokte door het kniehoge water langs de weg, en een boertje schommelde er gemoedelijk achteraan, broekspijpen opgerold, stok in de hand. Veelzeggend voor de visie van de Owambo’s op water zijn de drie simpele woorden die op de bottlestore waren geschilderd die verlaten in het vlakke, ondergelopen landschap stond: ‘Water is life’...
Echter water neemt ook leven. De overstromingen namen een ziekte mee die wordt overgebracht via besmet water en rauwe vis: cholera. De Owambo’s hebben grotendeels leren leven met één van de grillen van de natuur hier: de korte en hevige regenval. De plaatselijke bevolking weet er zelfs nog winst uit te halen voor hun eigen levensonderhoud, door te vissen uit de door regenval gevormde Oshanas. Bovendien bouwden ze hun kralen in de hoger gelegen gebieden, zodat in de regentijd het water buiten de omheining wordt gehouden.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je besteld over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk uw naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar u toe gestuurd.
