Lopen tussen hemel en aarde, trektocht over de Drakensberge
Arnaud TEmme en Marije Broekhuijsen
Al honderden jaren noemen de Zulu’s die in de heuvels van KwaZulu-Natal wonen de machtige bergen ten zuiden en westen van hun gebied de ‘muur van speren’, oftewel uKhahlamba. De Basutu, die hun staat Lesotho boven op deze muur uitstekend konden verdedigen, zagen ze als meer vanzelfsprekend: ‘bergen’; Maloti. De eerste Boeren die deze machtige hellingen op hun pad vonden, zagen er de huizen in van vuurspuwende draken: Drakensberge! En zo kennen we het meer dan honderd jaar later nog steeds: de Drakensberg – het hoogste gebergte in zuidelijk Afrika.
Als geoloog kan ik maar moeilijk kiezen tussen deze namen. Voor mij spreekt de bijzondere ontstaansgeschiedenis veel meer tot de verbeelding. Ongeveer 160 miljoen jaar geleden, toen het supercontinent Pangea langzaam in stukken uiteen begon te breken, was Zuid-Afrika een droge woestijn; compleet met uitgestrekte zandduinen zoals we tegenwoordig in de Sahara aantreffen. Het opbreken van Pangea zorgde voor langdurige vulkanische activiteit van een soort die we tegenwoordig niet meer kennen. Gedurende duizenden, misschien wel tienduizenden jaren bedekten enorme stromen van zeer vloeibaar basalt het zandduin-landschap onder een honderden meters dikke laag gesteente. Uiteindelijk werden de duinen door meer dan anderhalve kilometer dik basalt bedekt.
Na het opbreken van Pangea werd oostelijk Zuid-Afrika langzaam opgeheven, totdat het basaltoppervlak veelal meer dan drie kilometer boven zeeniveau uitstak. Tegelijkertijd begon de erosie langzaam haar werk te doen. Omdat basalt een erg sterk gesteente is, werd het oppervlak vrij goed beschermd – en de meeste erosie gebeurde dan ook langs de randen van de continent-breuk. Langzaam weken deze terug, waardoor het zand van de windduinen opnieuw zichtbaar werd. Dit zand is veel makkelijker erodeerbaar, wat resulteerde in een landschap waar vrijwel verticale muren van basalt pas instorten en terugwijken zodra ze door erosie van het onderliggende zand voldoende ondermijnd zijn.
Nu, miljoenen jaren later, is het langzame terugdringen van de basalt-muren honderden kilometers gevorderd. Waar het basalt weg is, liggen de heuvels van KwaZulu-Natal, gevormd in zandsteen en onderliggende gesteentes. Waar het nog ligt, is het relatief vlakke Lesotho...
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je besteld over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk uw naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar u toe gestuurd.
