Kilimanjaro
Emile Naus en Frank Sillen
Kilimanjaro, de hoogste berg van Afrika. Dicht bij de evenaar en toch voorzien van een kroon van sneeuw en ijs. Althans, nog wel. Vandaar dat we dit fenomeen zelf wilden aanschouwen, voordat het te laat zou zijn. We kozen als route naar het equatoriale ijs de Umbwe route, met aansluitend de Western Breach. De kortste en meest directe weg naar de top.
Vanaf het dorpje Umbwe voert deze route je door regenwoud naar het eerste camp bij de Umbwe caves. En de naam regenwoud verdient deze dicht begroeide zone rond de Kilimanjaro zeker. Twee uur lang lopen we door een tropische stortbui. Vervelend? Nee, het is immers niet koud en de sfeer met nevelflarden en dikke regendruppels past perfect bij het beeld dat je thuis in je luie stoel hebt van een regenwoud.De tocht naar het eerste camp voert regelmatig over een smalle graat met adembenemende afgronden en dan weer langs de unieke Impatiens Kilimanjari.
Eeuwenlang was de vermoedelijke aanwezigheid van sneeuw op de evenaar een van de meest intrigerende raadsels over Afrika onder Europeanen die zich bezighielden met geografie. Sterker nog: het enige geografische vraagstuk dat de gemoederen waarschijnlijk nog meer bezighield was de lokatie van de bron van de Nijl. In de tijd dat de Kilimanjaro in 1848 daadwerkelijk voor het eerst door een Europeaan gezien werd, leek het er even op dat het ene raadsel het andere zou kunnen oplossen.
Ergens tussen het verschijnen van de ‘Periplus van de Erythreïsche Zee’, een Grieks manuscript uit de eerste eeuw na Chr. dat een beschrijving geeft van de tot dan toe bekende handelsroutes vanuit de Rode (Erythreïsche) Zee, en de ‘Cosmographia’ van Claudius Ptolemaeus uit de tweede eeuw, algemeen beschouwd als de eerste atlas, moet iemand uit Europa kennis hebben genomen van het feit dat er sneeuwbergen te vinden zijn in Oost-Afrika. In het eerste werk, waarin handelsplaatsen aan de Oost-Afrikaanse kust beschreven worden tot aan ‘Raptha’ (waarschijnlijk ergens in de buurt van het huidige Dar es Salaam) wordt immers niks vermeld over een ‘grote besneeuwde berg’ en in het tweede werk wel. Het gaat in deze beschrijving vrijwel zeker om de Kilimanjaro, aangezien het de enige berg in de omgeving is met een permanente, duidelijk zichtbare laag sneeuw en ijs op de top.
De tweede dag brengt ons van de Umbwe Caves via een vermakelijke klauterpassage naar Baranco. Meteen na het verlaten van het camp wordt het pad steil en al snel verandert het regenwoud in een zone met heide-achtige planten en bomen. De bewolking waar gisteren de regen uit viel is volledig verdwenen. We lopen over de smalle graat en beneden in de dalen hangt nevel. Opeens zien we tussen de begroeing door Kibo, de top van de Kilimanjaro. De Kilimanjaro kent drie vulkanen: Shira, de eerste die uitbarstte, Mawanze, de grillige berg ten oosten van Kibo en Kibo zelf, met 5 895 meter de hoogste berg van Afrika.
Al snel trekt het weer dicht en wordt het zicht ontnomen door dichte mist. Ook als we bij Baranco aankomen is de berg compleet gehuld in nevelen. Maar heel even zien we de Breach Wall, de moeilijkste klimbare wand van Afrika. Deze wand werd voor het eerst bedwongen door Reinhold Messner, die deze wand respectvol zijn moeilijkste beklim-ming ooit noemde.
Bijna een millenium verstreek voordat er weer een verwijzing in de literatuur te vinden was naar de berg, dit keer uit Arabische hoek. Vanaf de zesde eeuw hadden Arabieren handelsposten gesticht aan de Afrikaanse oostkust, maar aange-zien ze zich zelden of nooit in het binnenland waagden was ook deze verwijzing van horen zeggen. Enkele eeuwen later was er in een Portu-gese atlas terug te vinden dat er ten westen van Mombassa een hele hoge berg te vinden was die geen onderdeel uitmaakte van de ‘Maanbergen’, waar zich de bron van de Nijl zou bevinden. Daar-na was het weer een tijd stil omtrent de berg.
Lees het volledige artikel over de beklimming van de Kilimanjaro en de rol van deze berg in de geschiedenis in Ontdek Afrika Tanzania Special (04.4). Bestel de Tanzania Special.
