Serengeti: het eindeloze land
Rudolf Mulderij
Van de dierentuin in Frankfurt was in 1945 nog een ruïne over, slechts enkele dieren hadden de oorlog overleefd. Bernhard Grzimek kreeg de eervolle taak om de dierentuin weer leven in te blazen. De nieuwe directeur wist dankzij de chaos na de bombardementen het terrein van de dierentuin uit te breiden. Enkele jaren later, in de jaren vijftig, reisde hij af naar Afrika om wild te kopen. Daar raakte hij verknocht aan de uitgestrekte vlaktes van Tanzania die door de Masai omschreven worden als Siringet: eindeloze vlakte. Ofwel de beroemde Serengeti.
Onder de indruk van het Afrikaanse landschap begon Bernhard Grzimek zijn kruistocht voor wildbescherming en natuurbehoud. In 1956 schreef hij een bestseller No room for wild animals, en samen met zijn zoon Michael verfilmde hij het boek. Een film die alom gewaardeerd werd. De winst uit deze producties schonken de Grzimek’s aan het Serengeti National Park om het natuurpark uit te breiden. De toenmalige directeur vond echter een betere bestemming voor het geld; uitzoeken hoe de dieren over de vlaktes trekken, zodat aan de hand daarvan de grenzen van het park bepaald kunnen worden. Vader en zoon Grzimek namen deze taak op zich. Ze haalden een vliegbrevet en in de volgende twee jaar brachten ze de routes van de enorme, migrerende kuddes gnoes en andere grazers in kaart. Deze studie vormde een belangrijke basis voor latere onderzoeken. Bernhard en Michael Grzimek maakten een film over hun werk en de hachelijke onderneming van de gnoes; Serengeti shall not die luidde de titel.
Kalvermaand
De marathon van miljoenen gnoes, honderdduizenden zebra’s, gazellen en andere grazers is een indrukwekkend schouwspel. In een jaar tijd trekken de dieren grofweg van de Ngorongoro, langs het Victoriameer naar Kenia en keren ze aan de oostkant van de Serengeti terug. De dieren houden zich niet aan menselijke grenzen, maar gebruiken het hele Serengeti ecosysteem om te overleven. Dit ecosysteem omvat een aantal parken; Serengeti National Park, Loliondo Game Controlled Area, Ngorongoro Conservation Area, Maswa Game Reserve, Grumeti Game Reserve, Ikorongo Game Controlled Area en het Keniaanse Masai Mara Game Reserve.
Tussen januari en maart worden in een periode van ongeveer drie weken de kalveren van de gnoes geboren. In een korte tijd wordt de enorme kudde uitgebreid met duizenden jongen. De jonge gnoes kunnen binnen twee uur na de geboorte met de kudde meerennen. Ondanks dat overleeft een groot deel van de jongen de eerste vier maanden niet. De gnoes bevinden zich tijdens de geboortegolf in de omgeving van het Ndutu meer, op de Seronera vlakte. Als de regens in de Seronera vlakte stoppen en het gras verdort beginnen de grazers aan hun tocht naar het westen. Meestal begint de migratie tussen eind april en begin juni.
Serengeti filmdecor
De Serengeti was ook het decor in menige natuurfilm en documentaire van de Nederlandse filmmaker Hugo van Lawick (1937-2002). Van Lawick werd geboren in Soerabaja, Nederlands-Indië. Na de dood van zijn vader verhuisde het gezin naar Australi‘, Engeland en ten slotte Nederland. Hugo wist op jonge leeftijd al dat hij natuurfilmer wilde worden. In 1959 reisde de tweeëntwintig-jarige Hugo naar Kenia om als assistent-cameraman mee te werken aan de film Luipaard op schoot. Drie jaar later kreeg hij opdracht om de chimpansees in het Tanzaniaanse Gombe Stream National Park vast te leggen. Daar ontmoette hij Jane Goodall, bekend door haar onderzoeken naar de leefgewoontes van chimpansees. Ze trouwden en kregen een zoon, maar hun huwelijk hield geen stand. Hugo van Lawick verbleef een groot deel van zijn leven in de Serengeti. Hij won met zijn films en boeken verschillende prijzen.
Lees het volledge artikel over de Serengeti en de migratie van de gnoes in Ontdek Afrika Tanzania Special (04.4). Bestel de Tanzania Special.
