Udzungwa
Emile Naus
Als Charles Darwin in zijn dagen bij toeval niet in Zuid-Amerika terecht was gekomen, maar in de binnenlanden van Tanzania, was er een kans geweest dat hij zijn beroemde werk On the Origin of Species toch had kunnen schrijven. Als hij tenminste onderzoek had kunnen doen in het gebied dat vandaag de dag Udzungwa Mountains National Park heet. De Udzungwa Mountains herbergen een aantal unieke endemische soorten, die in de loop van miljoenen jaren langzaam geïsoleerd raakten van soortgenoten en een eigen evolutionaire weg gingen volgen. Dat heeft het park, samen met enkele kleinere parken die soortgelijke ecosystemen herbergen, de naam ‘Galapagoseilanden van Afrika' opgeleverd.
Udzungwa Mountains National Park is een onderdeel van de Eastern Arc Mountains, een keten van ‘eilandgebergtes’ die begint bij Taita Hills in Kenia en van daaruit via een tiental andere ‘eilanden’ uitkomt bij Udzungwa. In zekere zin zijn deze gebieden ook letterlijk eilanden; groene, door regenwoud bedekte bergebieden in een overwegend droog savannelandschap. De naam Eastern Arc verwijst naar het feit dat je met enige fantasie een boogvorm kunt herkennen in de ligging van de eilanden ten opzichte van elkaar. Udzungwa Mountains is met afstand het grootste van de twaalf ‘eilanden’, maar samen beslaan de Eastern Arc Mountains in Tanzania nog geen twee procent van het totale grondoppervlak van het land. Toch bevindt zich hier een derde van de plant- en diersoorten van Tanzania en bevatten de gebergtes de op één na hoogste vogeldiversiteit in Afrika.
De geologische basis voor de Eastern Arc Mountains werd waarschijnlijk 450 tot 650 miljoen jaar geleden gelegd. De bergen die nu zichtbaar zijn bij Udzungwa vormen het resul-taat van een opschuivende breuk in de aardkorst en een mix van gneiss en graniet. Dit in tegen-stelling tot bijvoorbeeld de Oostelijke Riftvallei, die gevormd werd door een afschuivende breuk. Vanaf de Great Ruaha River vallei, die op een hoogte ligt van driehonderd meter boven zeeniveau, rijzen de bergen momenteel ruim twee kilometer omhoog naar het hoogste punt, Luhomero, op 2 576 meter. Daartussenin liggen glooiende heuvels die steeds hoger worden, af en toe onderbroken door kleine plateaus.
Het regenwoud dat de bergen bedekt heeft een geschatte ouderdom van dertig miljoen jaar en men vermoed dat het ooit verbonden was met de uitgestrekte regenwouden van het Congo bassin. De omringde, lager gelegen vlaktes werden onder invloed van een veranderend klimaat uiteindelijk veel droger, terwijl de Eastern Arc Mountains, het eerste obstakel dat regenwolken die vanaf de Indische Oceaan landinwaarts trekken tegenkomen, genoeg regen bleven ontvangen om het oorspronkelijke ecosysteem in stand te houden.
Het woord Udzungwa is waarschijnlijk een Duitse verbastering van het Wahehe-woord wadzungwa, dat ‘mensen die naast de berg wonen’ betekent. Tanzania was vanaf de jaren tachtig van de negentiende eeuw tot het einde van de Eerste Wereldoorlog onderdeel van Duits Oost-Afrika, en de Wahehe, een lokale stam onder leiding van Chief Mkwawa, boden hevig verzet tegen de Duitse kolonisatie. Het vermoeden bestaat dat de Wahehe in de eerste en tweede eeuw n.Chr. in het gebied terecht kwamen, maar reeds lang daarvoor werd Udzungwa bewoond door jagers en verzamelaars. In het park zijn talloze rotstekeningen en prehistorische werktuigen teruggevonden die de stille getuigen zijn van hun aanwezigheid.
Lees het volledige artikel over de ‘Galapagoseilanden van Afrika’ in Ontdek Afrika Tanzania Special. Bestel de Tanzania Special.
