Rift Valley, een spectaculair decor van meren en bergen
Derk Beltman
Als ik in het noorden bij het Turkanameer uit de auto stap, waait een snoeiharde valwind over het gortdroge, vulkanische landschap. Een wind die de verzengende hitte van de zon draaglijk maakt. Iele gestalten met verweerde lijven verwelkomen me. Het zijn Turkana, gehuld in donkere leren kleding en fel gekleurde doeken. Ze zijn rijk versierd met kettingen en oorbellen. Het is het begin van mijn tocht langs de meren in de Keniaanse Rift Valley. Een reis die mij brengt van Noord naar Zuid, waarbij ik op zoek ga naar het unieke karakter van elk meer.
Turkanameer Na mijn aankomst brengen de Turkana me naar mijn onderkomen: een iglovormig hutje gemaakt van takken en bladeren, het soort waar de lokale bewoners ook in wonen. Het blijkt goede bescherming te bieden tegen de gierende wind. Een tent zou binnen enkele ogenblikken het meer inwaaien. Ik begin mijn verkenning per boot. Miljoenen jaren geleden lag hier helemaal geen meer en mondde het water van de belangrijkste toevoerrivier de Omo uit in de Indische Oceaan. Toen de vulkaan Kulal, ten zuidoosten van het huidige meer, ontstond en uitbarstte, werd de afwatering geblokkeerd en begon dit gat in de aarde zich te vullen met water.
Het Turkanameer wordt ook wel het grootste permanente woestijnmeer ter wereld genoemd. Het is zo’n 260 kilometer lang en tot vijftig kilometer breed. Een andere bijnaam voor het Turkanameer is de Jadezee, vanwege de bleekgroene kleur. Mij valt die kleur niet zo op, maar de omvang van het meer vind ik indrukwekkend.Ook de verlatenheid treft mij: er varen amper boten op het meer en aan de oevers wonen maar weinig mensen. De enorme droogte maakt het leven hier moeilijk. Zelfs de rijke Afrikaanse dierenwereld lijkt afwezig, op krokodillen, vissen en wat watervogels na.
De boottocht eindigt bij het dorpje Komoto, waar El Molo wonen. In tegenstelling tot de meeste stammen, die een nomadisch bestaan leiden, hebben de El Molo zich permanent gevestigd aan het meer. Deze stam leeft vooral van de visvangst. Ze drogen de vissen en daarna verkopen ze de vangst aan handelaren die ze op hun beurt in de grote steden in het zuiden afzetten. Juist als ik het dorpje bezoek vergaderen de oudere mannen over de overbevissing. De visvangst moet beperkt worden, anders gaat hun broodwinning verloren. De mannen klagen ook over de waterkwaliteit van het meer. Dat zou de schuld zijn van de noorderburen, de Ethiopiërs. Zij zouden te veel water onttrekken aan de rivier de Omo waardoor het waterpeil in het Turkanameer zakt en het mineraalgehalte toeneemt.
De El Molo vormen één van de kleinste stammen van Kenia. Door huwelijken met mensen van andere stammen is hun aantal de laatste decennia weliswaar gegroeid, maar daardoor is wel een groot deel van hun culturele identiteit verloren gegaan. De oorspronkelijke kleding van de stam wordt nauwelijks meer gedragen en de laatste persoon die de El Molo taal sprak is enkele jaren geleden overleden. Vroeger jaagden de El Molo op nijlpaarden en krokodillen, maar die activiteiten zijn door de overheid, in het kader van de natuurbescherming, aan banden gelegd. De jacht wordt alleen toegestaan als het van belang is voor de initiatieriten van de stam.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren.
