Gunstbejag, traditionee hofmakerij bij de zuid Ethiopische Surma
Aafke Woudstra
De jonge, ongetrouwde mannen van de Surma stam staan in een kring tegenover elkaar. De vrouwen en de kinderen kijken van een afstand naar het schouwspel dat zich afspeelt. Enkele kinderen zijn in een boom geklommen, want zo hebben ze een nog beter uitzicht over de kring met de mannelijke strijders. Jonge meisjes staan vanaf de zijlijn giechelend te kijken naar de vijftig mannen die deelnemen aan dit donga-toernooi. De mannen vertegenwoordigen verschillende dorpen uit het Omogebied in het zuidwesten van Ethiopië. Nadat er een sein door de scheidsrechter is gegeven komt er beweging in de groep mannen. De toeschouwers zeggen geen woord en houden hun adem in. Er volgen verschillende duels waarbij men strijd voor de eer, maar ook voor een jonge vrouw die de winnaar zijn bruid mag noemen.
Lipschotels De Surma, bestaande uit twee groepen genaamd de Chai en de Tirma, leven in het Omogebied in het zuid-westen van Ethiopië bij de grens met Soedan. De Surma is een zeer geïsoleerde stam die al duizenden jaren leeft van de landbouw en de veeteelt. De Surma zijn waarschijnlijk het meest bekend door de vrouwen die schotels van klei of hout door hun onderlip en oorlellen dragen.
Meestal worden de twee, soms vier, onderste voortanden van het meisje verwijderd en vervolgens wordt er een inkeping van zo’n twee centimeter gemaakt in de onderlip. Daar komt een klein stukje hout in. Als na drie weken de wond geheeld is, wordt er een iets groter stukje hout geplaatst. Het gat rekt uit en als de diameter ongeveer vier centimeter is, wordt de eerste lipschijf geplaatst. Dit proces van oprekken door steeds grotere lipschijven wordt herhaald totdat de gewenste omvang is bereikt. Deze schijven kunnen wel vijftien centimeter in doorsnee zijn. Vaak worden echter veel kleinere schijven gebruikt. De lipschijf wordt niet voortdurend gedragen. Tegenwoordig zijn er overigens steeds minder vrouwen die kiezen voor een lipplaat.
Vroeger werd deze schotel aangebracht om de vrouwen zodoende ongeschikt te maken voor de slavenhandel of om de ontvoering van vrouwen door mannen van de andere stammen tegen te gaan. Door deze verminking hoopte men dat de vrouwen niet werden meegenomen. Nu wordt de lipschijf niet meer als verminking gezien, maar als pure schoonheid. Het oprekken van de huid begint als de meisjes twintig jaar zijn geworden en duurt ongeveer twaalf maanden. De vrouwen hebben dan een huwbare leeftijd bereikt en krijgen op deze leeftijd een schijf in hun lip. Hoe groter de schijf van de vrouw is, des te hoger de waarde van de bruidsschat. De jonge meisjes hebben alleen kleine ronde houten of aardewerk platen in hun oren.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren..
