Een blijk van herkenning? Chimpansees in West-Tanzania
Ron van der A
Voor Jane Goodall moet het een onvergetelijke ervaring zijn geweest, de eerste ontmoeting met chimpansee David Greybeard in 1960. Op aandringen van paleoantropoloog Louis Leaky was ze in Gombe Stream National Park een onderzoek begonnen naar sociale structuren bij groepen chimpansees. David was de eerste Chimpansee die contact met haar zocht en dat was het begin van een intense band tussen de twee die duurde tot aan David’s dood in 1968. Er is sinds die tijd uitgebreid gedocumenteerd hoe bijzonder mensen een ontmoeting met een chimpansee in het wild ervaren. Op de evolutionaire ladder staan de twee soorten erg dicht bij elkaar en bij geen enkele diersoort is het zo makkelijk om menselijke trekjes te herkennen.
Een interessantere vraag is daarom misschien wat er door een chimpansee heengaat bij een dergelijke ontmoeting. Recent onderzoek toonde aan dat de genetische verschillen tussen mensen en chimpansees bijzonder klein zijn: een verschil van slechts enkele procenten. De bevindingen van Goodall zelf, die meer dan 25 jaar onderzoek deed in Gombe, brachten aan het licht dat chimpansees complexe sociale verhoudingen kennen, communiceren, gereedschappen gebruiken en een flink scala aan emoties hebben. Vergelijk-ing-en met een mens, zowel qua voorkomen als qua gedrag zijn dus bepaald niet ver gezocht. Zou er van de kant van David Greybeard bij de ontmoeting met Jane in de zomer van 1960 dan ook een blijk van herkenning geweest zijn?
De observatie van de chimpansees in Gombe is het langst lopende ononderbroken onderzoek naar naar een groep dieren ooit. Al 47 jaar worden de lotgevallen van de groep gevolgd. Met niet meer dan een secretaresse-opleiding op zak begon de toen 26-jarige Goodall in 1960 aan wat later haar levenswerk zou worden. Dat was allerminst makkelijk. Een vrouw die in haar eentje de Afrikaanse wildernis introk was in die tijd niet echt een geaccepteerd verschijnsel, en ook contact maken met de chimpansees ging erg moeizaam. In eerste instantie vluchtten de chimpansees weg als ze eraan kwam, maar door geduldig vol te houden won ze langzaam hun vertrouwen.
Haar bevindingen bleken baanbrekender dan wie dan ook voor mogelijk had gehouden en veranderden het beeld van chimpansees voorgoed. In 1965 ontving ze dan ook een doctoraat van de universiteit van Cambrige voor haar werk. In 1967 werd het Gombe Stream Research Center opgericht, zodat het onderzoek in Gombe beter en gestructureerder kon plaatsvinden. Tien jaar later probeerde Goodall haar werk een breder karakter te geven met de oprichting van het Jane Goodall Institute for Wildlife Research, Education and Conservation. Zelf stopte Goodall in 1986 met het veldonderzoek om zich meer te kunnen concentreren op natuurbescherming en bescherming van de rechten van dieren. Daar is ze tegenwoordig zo’n driehonderd dagen per jaar mee bezig. Haar werk leverde haar talloze onderscheidingen en een wereldwijde bekendheid op. Tegenwoordig is ze dan ook een icoon op het gebied van natuurbehoud.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren.
