Sporen in het zand, Bushman way of life’
Maurice Alberts
In the middle of nowhere van de oudste woestijn ter wereld ligt Solitaire, een gehucht van niks. Het voelt als thuiskomen na een lange afwezigheid. Daar zijn ze; de benzinepomp, de dode boom, het restaurant met de open ramen en de hooggeplaatste watertanks. Ton van der Lee beschreef de onstuimige ontwikkeling van dit ooit van-God-verlaten oord halverwege Windhoek en Sossusvlei. Maar sinds de Lonely Planet de Apfelstrudel van de restauranthouder roemt (The best in Africa, don’t just take our word for it), is Solitaire Solitaire niet meer. Het wemelt er van de landrovers en safaribussen. En een kakofonie van stemmen verjaagt de stilte. Met de rust verdween ook Ton van der Lee. Volgens een aanplakbiljet leeft de schrijver tegenwoordig ergens afgezonderd in gezelschap van de Bosjesmannen1. Eindelijk. Na twee weken rondreizen in Namibië is dit het eerste teken van bestaan van de Eerste Mens van zuidelijk Afrika. Geen volk ter wereld staat dichter bij de natuur.
Namib-woestijn Voor dag en dauw beklimmen we dune 45, een berg stuifzandkorrels van vier flatgebouwen hoog. Door maagdelijk rul zand ploeteren we in colonne langs de sierlijk gestroomlijnde graat; twee stappen voorwaarts, één stap terugzakkend. Gehijg en gekuch klinkt op – de ijskoude lucht doet pijn aan de longen.
In het oosten begint het te dagen. De linkerflank van de duin krijgt kleur, eerst zacht roze, dan steeds dieper rood; de rechterkant hult zich nog in nachtelijke schaduwen. Dan breken aan de horizon de eerste zonnestralen door, ze strijken over de vlakte en scheren ongrijpbaar langs ons heen over machtige zandduinen die rondom oprijzen zo ver het oog reikt. Een lentedag breekt aan, zoals dat al 80 miljoen jaar geschiedt, in het hartje van de Namib-woestijn.
De Namib strekt zich tweeduizend kilometer uit langs de Atlantische Oceaan, van de Olifantrivier in Zuid-Afrika tot in Angola. Het is de oudste woestijn ter wereld. De zandkorrels zijn fijn genoeg voor een zandloper en worden door de overheersende zuidwestenwind tot duinen opgeworpen die geleidelijk landinwaarts trekken. Wie lang genoeg kijkt, ziet de duinen wandelen.Een Namibische woestijngids met de bijnaam ‘Bushman’ neemt ons mee naar Sossusvlei, ‘de plaats waar iedereen in het zand verdwijnt.’
Jarenlang regent het er niet. Leven lijkt hier uitgesloten. Maar schijn bedriegt. Bushman graaft een minuscuul spinnenhol uit, laat zien waar sappige nara-meloenen groeien en wijst ons op de wonderlijke hoeveelheid sporen in het zand. Spinnen, schorpioenen, slangen, kameleons en kevers weten hier te overleven. Ze verzamelen hun vocht uit de mist die ’s ochtends vanuit zee als een weldadige vloedgolf tientallen kilometers de woestijn in rolt. Later op de dag, wanneer de bodemtemperatuur oploopt tot 70° Celsius, verstoppen de dieren zich in de diepere, koele lagen van het zand.
Ik verschuil mijn hoofd en nek onder een natte handdoek, maar mijn wimpers lijken te verschroeien. Bushman is gewend aan het ijzerhoudende zand dat kort na zonsopgang al aanvoelt als een hete bakplaat. Hij loopt blootsvoets. Altijd en overal. Ooit wandelde Bushman in drie dagen 55 kilometer dwars door de woestijn naar de kust. Voor zijn plezier. Ongeëvenaard. Slechts de oorspronkelijke Bosjesmannen wisten eeuwenlang te overleven op plaatsen zonder oppervlaktewater, zoals de Namib en de Kalahari-woestijn, ‘het Grote Dorstland’.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren.
