Mapungubwe, de Ivory Route en de Rain Queen, de geschiedenis van noord Limpopo
Kees Visser
De geschiedenis van Limpopo is voor veel mensen onbekend. De meeste toeristen die Zuid-Afrika bezoeken komen voor de ‘Big Five’ en de prachtige vergezichten. De cultuur van de vele volkeren en de rijke geschiedenis van het land worden vaak vergeten. Tegenwoordig zijn er in Limpopo diverse plaatsen die de reiziger in contact brengen met het lokale verleden. Een aantal van deze plaatsen liggen aan een eeuwenoude handelsroute, de Ivory Route. Onderweg tref je de restanten van oude beschavingen. Ook kun je op deze manier een bezoek brengen aan het land van de mysterieuze Rain Queen.
De wortels van de Ivory Route Voor het gros van de Nederlanders gaat de geschiedenis van Zuid-Afrika niet verder terug dan 1652. In dat jaar stichtte Jan van Riebeeck, in opdracht van de Verenigde Oost-Indische Compagnie, een verversingsstation aan de Tafelbaai. Hier zou in eerste instantie Kaapstad en later de staat Zuid-Afrika uit voort groeien. Dat sommige volkeren in het huidige Zuid-Afrika al ver voor de komst van onze landgenoot overzeese handel dreven in goud en ivoor, is maar bij weinigen bekend.
Uit verslagen van Ptolemeus en Plinius, twee Romeinse geschiedschrijvers, wordt duidelijk dat er tweeduizend jaar geleden een levendige handel bestond tussen het Romeinse Rijk en een plaats genaamd Rapta. Recentelijk is ontdekt dat deze plaats in het huidige Tanzania lag. Het is waarschijnlijk dat Rapta op zijn beurt weer handel dreef met volkeren in het huidige Zuid-Afrika. Zodoende was er in de oudheid al sprake van een indirect handelscontact tussen Europa en zuidelijk Afrika. Tussen de achtste en de 18de eeuw bestonden er diverse handelsroutes tussen gebieden die vandaag de dag bekend staan als Zuid-Afrika, Mozambique, Botswana, Tanzania en Zimbabwe. Sommige van deze routes liepen door tot aan Venetië, Perzië en zelfs China. De handelscontacten bestonden dus al ver voor de ronding van de Kaap door de West-Europeanen.
Mapungubwe De cultuur van Mapungubwe ontstond rond de tiende eeuw en kende zijn grootste bloeiperiode tussen 1220 en 1300. Mapungubwe lag in het gebied waar de Limpopo en de Shashe rivier samenkomen op het drielandenpunt van Botswana, Zimbabwe en Zuid-Afrika, en is niet een stad zoals we die vandaag de dag in Europa kennen. Het was een groot, open savannegebied, waar centraal gelegen op een heuvel de hoogwaardigheidsbekleders woonden, met daar omheen de burgers.
Het rijk en dan met name de stad werd in 1932 opgegraven. Kort na de ontdekking (en vooral onder de apartheid) werd de blootlegging van dit voor blanken verrassende verleden angstvallig stilgehouden. Dit had alles te maken met de vermeende inferieurheid van de inheemse bevolking. Vandaag de dag wordt de waarde van deze plek door Zuid-Afrika erkend en in 2003 is zij opgenomen op de unesco werelderfgoedlijst. Mapungubwe, met zijn relatief hoogstaande cultuur, dreef handel tot aan China en India toe. De naam Ivory Route komt hier vandaan, want de meest prestigieuze en waardevolle handelsproducten waren goud en ivoor.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren.
