Verlangen naar de leegte
Emile Naus
Sahara. De grote gele leegte. Verzengende hitte, eindeloze zandvlaktes en woeste rotspartijen. Maar ondanks deze weinig uitnodigende ken-merken oefent de woestijn een mysterieuze aantrekkingskracht uit op mensen. In het onhergbergzame en mensonvriendelijke land-schap van de Sahara schuilt dan ook een ongelofe-lijke schoonheid. Het roept beelden op van fraai gevormde zandduinen met messcherpe schaduwlijnen, of van exotisch ogende handels-karavanen die via eeuwenoude routes op kamelen de woestijn doorkruisen. Van oases en luchtspiegelingen.
Maar ook de weidsheid van het land, de leegte en de stilte vormen een deel van de aantrekkingskracht. Twee bij toeval verkregen vliegtickets naar Marokko maakten dat ook ik in de ban kwam van de woestijn. Want in het uiterste oosten van het land van kasbah’s en couscous, tegen de grens met Algerije, daar begint de Sahara. En overwinteren op een Noord-Afrikaanse zandduin, dat klonk als een aantrekkelijk reisdoel.
In mijn rugzak verdween vlak voor vertrek nog The Sheltering Sky van Paul Bowles. Een bezoek aan het decor van deze klassieker leek immers een uitstekende gelegenheid om het boek dat al tien jaar in mijn kast stond eens te lezen. Bowles, componist, schrijver en reiziger, woonde het grootste gedeelte van zijn leven in Marokko, in het bijzonder in Tanger, en vond inspiratie voor zijn werk in de cultuur en het landschap van Noord-Afrika. Eén van zijn geliefde thema’s was de oppervlakkigheid van de westerse mens en zijn onvermogen om overeind te blijven als zijn veilige omgeving wegvalt. Dit komt ook nadrukkelijk naar voren in The Sheltering Sky, waarin het echtpaar Port en Kit Moresby de woestijn reist op zoek naar zingeving, inspiratie en een manier om hun huwelijk te redden. In 1990 werd het boek verfilmd door oscarwinnaar Bernardo Bertolucci (The Last Emperor), met in de hoofdrollen Debra Winger en John Malkovich.
Niet toevallig werd een deel van de film opgenomen in Ouarzazate, een vriendelijk en modern stadje in het zuiden van Marokko. Want Ouarzazate is niet alleen het centrum van de filmindustrie in Magreb, zoals Marokko in het Arabisch heet, het is ook een uitstekend uitgangspunt om de woestijn te bezoeken. Vandaar dat ook wij onszelf op een bepaald moment terugvonden in de met Marokkaanse vlaggen behangen straten van de stad die letterlijk de naam ‘zonder prijs’ draagt, vrij vanuit het Berber. Het blijkt dat deze uiting van nationalisme te maken heeft met het bezoek van koning Mohammed vi aan de regio. De koning wil het toerisme in de regio stimuleren en pompt miljoenen Dirhams in infrastructurele projecten. Blijkbaar komt hij persoonlijk inspecteren hoe het geld besteed wordt.
Wij betrekken een hotelletje aan de hoofdstraat en beginnen met het plannen van een trip oostwaarts, via Zagora naar M’ Hamid, waar de verharde weg ophoud. Daarachter, in het miljoenen jaren geleden opgedroogde Iriki-meer, liggen immers de zandduinen van Erg Chigaga.
Wil je verder lezen?
Dat kan door dit nummer te bestellen. Maak 7,00 euro per editie die je bestelt over op bankrekening 53.44.58.602 Vermeld duidelijk je naam en adres en het nummer van de gewenste uitgave, bijvoorbeeld 03.2 etc. De tijdschriften worden na ontvangst van de betaling automatisch naar je toe gestuurd, dit kan enkele weken duren.
