De Pan van Etosha National Park
Etosha National Park is één van de grootste beschermde gebieden van Afrika. Het park is fascinerend vanwege de grote variatie aan dieren en vanwege de immense zoutpan. Bij een bezoek aan het park is deze Ethosha Pan bijna niet te missen; van het 22.912 km² grote park beslaat de zoutpan ongeveer 5000 km² .
Ooit was de Pan een meer
De Etosha Pan is een vlak gebied dat voornamelijk bestaat uit zand. Het merendeel van de pan staat grote delen van het jaar droog. Alleen tijdens de regenperiode worden grote stukken van de pan gevuld met water. Zo’n drie miljoen jaar geleden was dit anders. Toen lag er in het gebied waar nu de Etosha Pan ligt een gigantisch meer met een oppervlakte van ongeveer 65.000 km².
In dit meer mondden destijds rivieren uit die afkomstig waren uit het Angolese hoogland, dat ten noorden van het huidige Etosha ligt. Het verschil tussen het hoger gelegen gebied in Angola en het lager liggende noorden van Namibië, ontstond zo’n driehonderd miljoen jaar eerder. Het Afrikaanse continent maakte toen deel uit van het Gondwana. Een groot continent bestaande uit het huidige Antartica, Zuid-Amerika, Afrika, India en Australië. Grote delen van het Gondwana waren bedekt met ijs, zo ook het gebied waar nu Etosha ligt. Door verschuivingen van de ijsmassa’s kwam het gebied rondom Etosha lager te liggen dan Angola.
Tot zo’n zeven miljoen jaar terug stroomde het overgrote deel van het water uit Angola via de Etosha-regio naar de Atlantische Oceaan. Door klimaatsverandering en verdroging nam het waterpeil in de rivieren af en bereikten ze lang niet altijd meer de zee. Op de plek waar nu de Etosha pan ligt, bleef destijds veel water staan en vormde zich een groot meer.
Voor het verdwijnen van het meer zijn twee factoren aan te wijzen. Allereerst zijn er de tektonische verschuivingen zo’n 3500 jaar geleden. Deze zorgden ervoor dat de glooingen van het aardoppervlak veranderden en het water een andere kant op ging stromen. Het water uit Angola stroomde vanaf dat moment voornamelijk via de Kunene-rivier naar de Atlantische oceaan en niet richting het Etosha-meer. Daarnaast speelde ook verdroging een rol.
De pan vandaag de dag
De huidige Etosha pan is dus eigenlijk niets anders dan de bodem van een oud opgedroogd meer. Kenmerkend voor de bodem van de pan is dat er veel zouten in te vinden zijn. Deze zouten zijn hier gekomen door verdroging. Ook typerend voor de grond is dat deze weinig mineralen bevat. Dit heeft onder andere invloed op de olifanten in dit gebied. De slagtanden van dit dier zijn door de weinige mineralen minder stevig dan van olifanten elders, en breken eerder af.
De Etosha pan ligt in een kalklandschap, in zuidelijk Afrika ook wel ‘kalkveld’ genoemd. Het kalkveld is een semi-aride gebied. Opvallend voor dit type landschap zijn de brokken kalk die je her en der kunt zien liggen. De zanderige Etosha pan ligt lager dan het kalklandschap, waardoor je tijdens een tocht door het park geregeld met een paar meters hoogteverschil in aanraking komt.
De grootte van de Etosha pan is onder andere te wijten aan het proces van verdroging dat miljoenen jaren terug begon. Nog steeds vindt er verdroging plaats en breidt de pan zich langzaam uit. De stukken kalklandschap die grenzen aan de rand van de pan, worden geleidelijk in de pan opgenomen.
Meer informatie over Etosha National Park en Namibië.
Gerelateerde artikelen:
- '1907-2007, Honderd jaar Etosha, Land van de grote leegte' door: Frank Sillen (02.3)
